Elias Rukla i Kjippen

Kjippen 2016Foto: Svend Arne Vee

Kjippen 2016Foto: Svend Arne Vee

Av
Artikkelen er over 3 år gammel
DEL

Byhjorten Eit av dei mest minneverdige augeblikka i norsk litteraturhistorie er frå Dag Solstads bok “Genanse og verdighet”. Her møter vi Elias Rukla. Han er lektor på ein skule i Oslo, og har vore det i 25 år. Ein evig kamp for å vekke elevanes interesse for Ibsen. Ein tapt kamp. Når han ein dag les «Vildanden» saman med elevane sine kjem han plutseleg på sporet av noko nytt. Ei ny innsikt i det gamle møllspiste skodespelet. Han blir opprømt av dette, men entusiasmen smittar ikkje over på elevane. Dei kjeder seg. Demonstrativt. Rukla kjem til kort. Etter timen, når regnet kjem pøsande ned, og han ikkje klarar å slå opp paraplyen sin, går han frå konseptane. Det klikkar fullstendig for han. Han slår paraplyen sund mot ei drikkefontene. Skjeller ut ein elev som står og ser på. «Fitte», seier han til ho. «Flesketryne». Og så skjønar han kva han har gjort. At han har øydelagt alt. At det ikkje er nokon veg tilbake. Han har hatt det eg gjerne kallar for eit Rukla-augeblikk. Det kan skje med oss alle.

På nyttårsafta var det nokon som stakk av med bosspannet vårt. Vi oppdaga det kvarteret på midnatt. Eg opna porten og sto plutseleg med føttene oppi ei pose med matavfall som tjuven hadde kasta frå seg. Eg skjønte med ein gong kva som hadde skjedd. Den vesle dunken meint for matavfall var sporlaust forsvunnen. Jaja. Ein får vel skulde seg sjølv når ein vel å busette seg midt i byen. Det er trass alt meir enn tolv år sida sist nokon rappa bosspannet vårt. Bakruta på bilen har ikkje vore knust sidan tiåringen gjekk i barnehagen. Stort sett er det berre bassen frå rånebilane som forstyrrar borgfreden, og det lever vi godt med. Vi kan ikkje klage. Eg feia opp matavfallet frå bakken, og dumpa det i matavfallet til naboen. Like blid. I alle fall nesten.

- Du skulle ikkje ha kasta det i dunken til naboen, sa mi kjære då vi gjekk ned mot Strandgata. – Kor skulle eg ellers ha kasta det, spurde eg, og fekk til svar at eg burde ha kasta det i restavfallet vårt i staden. Slik er det med kriminaliteten. Den har uante konsekvensar. Plutseleg står ein midt i eit eksistensielt dilemma. Skal ein kaste bosset i spannet til naboen, og håpe at ingen ser det, eller skal ein berre gje blaffen i klimåmål, Paris-avtale og kjeldesortering? Berre blåse i alt det der, som ei anna Solberg-regjering, og kaste matavfallet i dunken med restavfall? Kva ville Martin Malkenes gjort?

Vi kjem oss ned i Strandgata. På Nillehjørnet står vi og ventar på det vidunderlege spetakkelet som er kjippen. Vi snakkar om bosspannet. Borna meiner det er merkeleg at nokon gidd å stjele noko slikt. Vi vaksne er ikkje like forundra. Og så smell det. Det er midnatt. Inn med det nye og bort med det gamle. Vi klarte dette året også på eit vis. Borte i gata kjem opptoget trommande, og heilt først i toget går det ein fyr og slår på eit bosspann med ein kjepp. Ein liten brun matavfallsdunk. Det er dråpa som får det til å bikke. Det er då eg får mitt Rukla-augeblikk. Eg gidd ikkje meir. Eg vil ha oppreising. Hevn for 2016. Bowie, Cohen, Listhaug, Trump og Brexit. Skal eg berre stå der og sjå på at nokon denger livsskiten ut av den vesle matavfallsdunken min? Sjølvsagt ikkje. Eg strenar rett ut foran Kjippen og grip tak i bosspannet. Dreg det med meg inn til fortauet. Bosset skal hem.

Men han med kjeppen gjer seg ikkje utan kamp. Han slepp ikkje taket. Ei kort stund blir vi ståande der begge to, midt i Kjippen, og rive og slite i bosspannet. Eg forklarar at det er mitt. Han lurer på om eg er seriøs. Det er jo Kjippen. Skal eg øydelegge Kjippen? Eg forklarar at han kan ikkje stele bosspann sjølv om det er Kjippen. Han seier at han ikkje har tatt det, men fekk det av nokon andre. Tilbyr meg telefonen sin, bankkortet, og titusen kroner for å få gå vidare med spannet. Eg vil ikkje ha det. Eg vil at folk skal oppføre seg ordentleg. Eg vil ha bosspannet mitt med meg heim. Det er då det slår meg. Kva i alle dagar driv eg på med? Eg er i ferd med å bli Elias Rukla. Det er som å vakne frå ein draum. Her er det eg som er idioten. Eg gjer meg. Eg lar han ta med seg spannet mot eit løfte om å levere det tilbake seinare.

- Kva med bosspannet, spør borna når vi ruslar heim igjen etter at Kjippen er over.

- Det ser vi nok aldri igjen, seier eg.

Men litt utpå dagen derpå er det plutseleg tilbake der det sto. Som om ingenting var skjedd. Kanskje 2017 blir eit bra år likevel?

Artikkeltags

Kommentarer til denne saken