Beretninga om ein varsla tragedie

Merknad: Pressens faglege utval (PFU) har 25. september 2019 felt Firdaposten for brot på god presseskikk i samband med denne kommentaren, som blei publisert 4. januar 2019. Eit fleirtal i utvalet meiner kommentaren bryt med Ver Varsam-plakatens paragraf 4.1.
Publisert

Det er ein feriestille sommardag på starten av 2000-talet. Han er på tjuveriraid i Florø sentrum, sniker seg innom fleire arbeidsplassar på jakt etter pengar. Han ramlar innom Firdaposten. Han og ein yngre kompis snik seg rundt i kontorlokala mens vi som jobbar her et lunsj, og dei plukkar med seg fleire kamera, og lommeboka mi.

Då eg oppdagar at lommeboka er vekke frå veska, er eg sikker på at det har vore folk på kontoret. Eg ringer ein kompis med god oversikt over rusmiljøet, og vi finner fort ut kven som har vore på ferde, og kvar dei held hus.

Full i adrenalin kastar eg meg inn i ein Firdaposten-bil, og troppar opp i hybelhuset i Gunhildvågen.

Og der sit dei i stova, bordet fullt av lommebøker og kamerautstyr.

- Få lommeboka mi!, ropar eg. Kok forbanna.

Han svarte med å briske seg. Det var i ein periode han gjekk mykje på treningsstudio, truleg var det steroidar innblanda også. Han var bratt i nakken, musklane bula, han blåste seg opp.

Uttalen frå PFU kan du lese her.

Eg fekk ikkje tilbake lommeboka der og då. Men eg hadde sett tjuvegodset, og det var informasjon nok for politiet til at dei kunne ta turen.

Etterpå fekk eg kallenamnet «Tøffe Linda» av ein kollega på jobb. Eg var ganske uforståande til det heile. For meg var ikkje tjuven ein stor og skummel narkoman. Det var ikkje noko bragd å køyre for å hente lommeboka. For meg var han ein tidlegare kompis, som aldri ville slått ei dame, og som eigentleg var snill som eit lam. Men som hadde gjort noko skikkeleg teit. Så eg var berre irritert fordi dei tullete tjuveriraida hans hadde ramma meg.

Kanskje ville han berre kjenne på spenninga ved å opne ei innpakka julegåve, han òg.

Denne jula. Einsam og rusa, mens andre pakka inn dei siste julegåvene og pynta juletreet, driv mannen frå hus til hus. Tar seg inn i ulåste bilar, garasjer og kjellarar. Tar ei og anna julegåve her og der.

Politiet får melding, oppsøker han, får tilbake gåver og leverer til eigaren.

Kanskje ville han at den som eigentleg skulle få julegåvene skulle kjenne på noko av det han kjende på. Kanskje ville han øydelegge julestemninga for nokon andre. Kanskje var han på desperat leiting etter noko som kunne dempe uroa, einsemda, tristheiten, enda meir enn narkotikaen.

Eller kanskje ville han berre kjenne på spenninga ved å opne ei innpakka julegåve, han òg.

I fleire dagar dreiv han rundt i nabolaga. Likkjejulaftan, julaftan, 1. juledag. Men 2. juledag tok det slutt. Beretninga om ein varsla tragedie fekk sin ende.

I ein hage, midt i eit tettbebygd og julepynta bustadfelt, endar livet hans.


Det er ikkje meininga å henge ut nokon, eller å sverte nokon. Tvert imot. Eg skal heller ikkje teikne noko glansbilete. Han har vel levd nærare 30 av sine 45 år med rus, kriminalitet og vald.

Men eg klarer ikkje å la dette dødsfallet gå upåakta hen. Vi kan ikkje det. Vi kan ikkje lukke auga, snu oss vekk og tenke, «det var heldigvis ein sånn ein». Ein håplaus rusmisbrukar utan særleg familie, utan jobb, utan framtidshåp.

Men valde han dette sjølv, bevisst og planlagt? Var det slik han såg for seg at livet skulle bli? Det tvilar eg sterkt på.


Skulle storsamfunnet gjort meir? Burde vi gjort meir? Så absolutt. Eg veit han har vore inn og ut av fengsel. Eg veit han har fått tilbod om behandling. Eg veit han fekk legemiddelassistert rehabilitering i Florø. Men dette var ikkje nok. Og hjelpa burde vore der for over 30 år sidan.

Allereie midt på 90-talet begynte det å gå veldig gale for han. Sannsynlegvis skjedde det lenge før dette også, men det var då eg vart kjend med han. Han kom frå Førde, sa han, og frå trøblete familieforhold.
I Florø blei han plassert i hybelhus i Gunhildvågen, saman med andre «sosialklientar» med ulike problem. Rus, psykiatri og diverse. Naboane brygga heimebrent og selde hasj og andre stoff.

Hybelleilegheita hans var ein samlingsstad. Han var ein sosial og kjekk fyr - eit midtpunkt - og det var ikkje noko vondt i han. Og vi hang der - såg på film, festa, prata. Vi var ungdomsskuleelevar og burde absolutt ikkje henge der - og vi vart henta derifrå mange gonger. Både av foreldre og av politiet. Men vi kom jo alltid tilbake.

Han såg mange gonger sliten ut, der han vandra i bybildet.

Seinare, ettersom åra gjekk, mista eg kontakten med han. I periodar var han vekke frå Florø. Kanskje i fengsel, kanskje på behandling. Han dukka opp i bybiletet med jamne mellomrom. Eg forsøkte ofte å helse på, men det såg ikkje ut som han kjende meg igjen.

Han såg mange gonger sliten ut, der han vandra i bybildet, eller utover i Havreneset. Andre gonger såg eg glimt av den flotte fyren han eigentleg var. Men denne jula tok det slutt.
Som ein av vennene frå «Loftet», ein del av Flora kommune sitt tilbod til rusavhengige seier; «Då var enda ein av oss på Loftet død. Vi er ikkje mange igjen no. Eg kjenner klumpen i halsen. Men må tenke at han har det langt betre no».


Skulle vi ha gjort meir? Ja. Det skulle vi alle. Og vi kan framleis gjere noko for dei som er att, og som til dagleg slit med dei same utfordringane som han. Om det så berre er blikkontakt og eit hei, ein kopp kaffi eller ein invitasjon.


Linda Regina Bruvik

Journalist, Firdaposten



Artikkeltags