Klimasatspotten er pengar fylka kan søke om, og til saman var den på 26 millionar kroner som blei delt på sju fylke. Pengane skal brukast til dei nye kai- og ladeløysingane som må utviklast, og til planlegging og gjennomføring av innkjøpa av nye utsleppsfrie hurtigbåtar i dagens Sogn og Fjordane.

– Jobben er ikkje gjort

– Dette er nybrotsarbeid. Faktisk vil Vestland stå for verdas første anbodskonkurranse på utsleppsfrie hurtigbåtar, seier prosjektleiar Kristin Svardal i Ocean Hyway Cluster i Florø.

Denne klynga skal vere den viktigaste katalysatoren for utvikling og bruk av hydrogen i maritim sektor i Norge.

Ho held fram med å forklare at sjølv om ein del av teknologien er kjend, vil anbodet innehalde mange element som blir jobba med for første gong.

– Det er også ein ting å få bygd båtane – ein annan ting er at ein skal ta høgd for drifta i ti år framover. Det vil vere behov for fleire tiltak, men dei kjem no.

Og sjølv om både Svardal og venstrepolitikar Jan Henrik Nygård er svært glade for midlane som no kjem, strekar dei under at jobben langt frå er gjort.

– Desse midlane er til planlegging og gjennomføring av anbodet, men det er viktig at fylket også får dekka meirkostnadane ved å satse på nullutslepp, og det er lova at det skal lagast nøklar i statsbudsjettet som dekker dette.

I tillegg er det viktig med næringsretta tiltak i form av støtte og incentivordningar, påpeikar Nygård.

– Ein kan sjå til det som har vore gjort i høve elbilar og havvind. For sjøfarten kan det dreie seg om gratis hamneavgift, gratis klassing, betaling for kvar tilbakelagde nautiske mil, eller for kvar passasjer ein fraktar. Det er mange tiltak som kan brukast universelt.

Nygård og Svardal er einige om at anbodet frå Vestland bør vere ute i løpet av første kvartal 2020.

– Rutene skal driftast frå 1. mai 2022, og kravet om nullutslepp frå seinast 2024, så den tida treng ein til å bygge både fartøya og infrastrukturen dei treng.

Norge er verdsleiande

Nygård har kontakt med olje- og energiministeren annankvar veke, og fast møtepunkt ein gong i månaden. Han er klar på at regjeringa har forplikta seg til å følge opp satsinga til Vestland med pengar, men formuleringa er likevel vag.

– Det er svært viktig at dei følger opp – ein veit aldri sikkert før ein har pengane i handa.

Svardal strekar under at regjeringa har forplikta seg til å jobbe mot nullutslepp både gjennom parisavtalen og andre internasjonale avtaler.

– Difor må det jobbast godt frå fleire hald. Desse midlane skal nyttast til å bygge kompetanse i forvaltninga. Men vi har eit ønskje om å kople næringslivet opp mot forvaltninga – vi jobbar tett opp mot begge to.

Ho peikar også på at det ikkje er gitt at det er hydrogen som blir løysinga.

– Mykje kan løysast med elektrisitet, men vi ønskjer oss ei pilotrute som demonstrerer bruken av hydrogen.

Hydrogendrivne passasjerbåtar er eit aktuelt alternativ på dei lange rutene, typisk på ekspressbåtane mellom Bergen og Sogn/Nordfjord. Men ei mogeleg pilotrute kan vere ei pendlarrute som ikkje er kopla mot bergensbåten.

Svardal og Nygård er ikkje i tvil om at alle prosjekta som fekk løyvingar no, vil bli realiserte (sjå faktaboks). Men for næringa er det viktig at det skjer forholdsvis raskt, elles vil utviklinga skje i eit anna land enn Norge.

– Det er fleire EU-land som står klare til å ta førarposisjonen, og også California er komne langt. Norge er verdsleiande på maritim industri. Det er svært viktig at vi beheld den posisjonen og leiar an innan nye teknologiar, som hydrogen, meiner Kristin Svardal.

– Det gir oss dessutan høve til å vere med å utvikle regelverket på området, i staden for å få det tredd ned over hovudet, avsluttar Nygård.

Klimasatsmidlane

Klimasats er ei støtteordning for kommunar og fylkeskommunar som vil redusere utslepp av klimagassar og bidra til omstilling til lågutslepssamfunnet. I tillegg til utsleppsfrie båtar i Vestland, fekk følgjande prosjekt pengar:

Rogaland fylkeskommune får 12 millionar kroner til å bygge om hurtigbåten som trafikkerer Haugesund-Røvær til batteridrift og bygge tilhøyrande ladestruktur.

Trøndelag fylkeskommune får 2,1 millioner kroner til eit nasjonalt anskaffingsprosjekt for utsleppsfrie hurtigbåtar. Prosjektet skal blant anna utgreie moglegheitene i innovative anskafingar og ulike eigarskapsmodellar.

Oslo kommune får 2,1 millioner kroner til å planlegge infrastruktur for utsleppsfrie hurtigbåtar i Indre Oslofjord.

Møre og Romsdal fylkeskommune får 2,2 millioner kroner til å førebu anbod på utsleppsfri hurtigbåtdrift.

Finnmark fylkeskommune får 1 million kroner til å førebu innkjøp av ny hydrogendriven hurtigbåt til sambandet Vadsø-Kirkenes.