Med eit banklån på 375 000 kroner, og praktisk og teoretisk hjelp gjennom Flora sitt Fredskorps-prosjekt, har malawiske fiskarar og båtbyggarar bygd opp ei suksessbedrift utan like i Nkhotakota.

Det starta med tre pensjonerte malawiske menn som hadde ein draum om å bygge eigne båtar og drive fiske på Malawisjøen.

Nesten tre år seinare driv dei eit firma med 26 tilsette, som håvar inn fisk og inntekter i store mengder, og skapar store lokale ringverknader både økonomisk og ernæringsmessig.

(SJÅ VIDEOKLIPP AV FISKET HER: Video og bilde her: BILDE: Fiskeri i Nkhotakota )

Suksessoppskrifta? To 25-fots motoriserte trebåtar som kan reise lenger ut på sjøen enn kanoane til dei andre lokale fiskarane.

– DETTE ER DET STØRSTE som har skjedd i fiskeriet i Nkhotakota nokosinne. Linga Commercial Fishermen and Boatbuilders Ltd. (LCFB) er no den fjerde eller femte største private bedrifta i distriktet, og har problem med å dekke etterspørselen, fortel Øystein Garfors, Fredskorps-deltakar gjennom Flora kommune sitt prosjekt, og no også medeigar i fiskeribedrifta i Nkhotakota.

Han kom eigentleg til Nkhotakota i 2008 for å arbeide i kommuneadministrasjonen, men enda opp med ein frivillig ekstrajobb: bedriftsrådgjevar for LCFB. Sjekk heimesida til firmaet: Heimeside Linga

– Og med bakgrunn i jobben eg gjorde blei eg invitert til å bli medeigar i bedrifta. Banken ønskte også at eg skulle det, grunna kompetansen min på bedriftsetablering og økonomi, fortel Garfors, som er utdanna innan nettopp dette.

DET LOKALE fiskeriet i Nkhotakota består hovudsakleg av fiskarar som padlar i kano, og hentar fangsten sin i nærleiken av land. Nesten ingen har påhengsmotorar, så dei kjem seg ikkje så langt ut på sjøen.

Resultatet er overfiske – noko som også den vestlege verda si utdeling av gratis myggnett mot malaria har bidrege til.

– Mange myggnett vert laga om til fiskegarn og brukt av lokale fiskarar. Når dei fiskar med desse svært finmaska garna langs land, så fører det til overfiske på gyteplassane, fortel Garfos.

BÅTANE til LCFB går i staden to-tre kilometer ut på sjøen, og her er det overflod av fisk – og nesten ingen andre fiskarar.

– Myndigheitene i Malawi har estimert at der er eit potensial på dei djupare områda i sjøen på rundt 30 000 tonn fisk årleg, fisk som det ikkje blir fiska på no, fortel Garfors.

Malawi-sjøen har ei overflate på 30 000 kvadratkilometer, og er 560 kilometer lang og 75 kilometer brei. Det er den tredje største innsjøen i Afrika, og den åttande største i verda. Den er også den nest djupaste i Afrika. Den skal visstnok vere den sjøen i verda med flest ulike fiskeartar, og det finst artar som berre eksisterer her.

– DET FØRSTE DRAGET med trålen vart gjort rundt 22. september. Den første tida var det nok med ein tråletur for dagen, og det tok fleire timar å selje fangsten. Men etter kvart som ryktet spreidde seg, kom det stadig fleire kjøparar. No er det to trålarturar for dagen, og det kjem mellom 100 og 250 lokale kjøparar når fiskarane kjem inn, pluss at det kjem kjøparar frå andre distrikt og større byar. Fisken er utruleg populær, dei får ikkje opp nok til å dekke etterspørselen, fortel Garfors.

Etter under tre månader med full drift er bedrifta blitt ein gigantsuksess.

Folk kjem heilt frå hovudstaden i Malawi for å kjøpe fisk i Nkhotakota.

På denne korte tida har gründerane allereie klart å betale ned rundt 2,2 millionar malawiske kwacha på lånet sitt, som totalt er på 7,5 mill. mkw – tilsvarande 375 000 norske kroner.

– Etter planen skulle vi betalt inn om lag ein million mindre enn det. No reknar vi med at båtane er betalt ned innan august 2010, fortel Garfors.

GARFORS er i løpande kontakt med firmaet, og fortel at dei førre måndag fekk heile 29 40-kiloskassar med fisk.

– Vanlegvis er rundt 40 prosent av fisken seld på førehand, og så må ein rekne med å soltørke fem-seks kassar av den minste fisken. Resten vert seld der og då, fortel Garfors.

– Målet no er å utvide bedrifta. Dei ønskjer å kjøpe land og bygge eigne lokale å drive firmaet frå. Dessutan har vi sett på ein ny type båtar som kan gå endå lenger ut på sjøen. Det er om lag ti meter lange katamaranar, som er stødige på vatnet, og som ein kan bygge lokalt med lokalt treverk. Med stødige katamaranar kan ein båt dra trålen åleine, i staden for at ein må vere to båtar på ein trål, fortel han.

RINGVERKNADENE av den lokale suksessbedrifta er store.

– Bedrifta har 26 tilsette, som har god løn, to veker betalt ferie og som får gratis fisk kvar dag. Vi jobbar også med ei eiga forsikringsordning, noko som er heilt uvanleg i Malawi. Ikkje akkurat norsk standard, men veldig bra for å vere Malawi, seier han.

Hiv/aids er eit problem, så når nære slektningar av tilsette dør av sjukdommen betaler bedrifta gravferda, og den tilsette får fri med lønn.

Fisken er også eit kjærkomment tilskot til matvaretryggleiken i området.

– Det er mykje feilernæring og underernæring i Nkhotakota. Med fersk fisk får folk i seg viktige protein, og det er ei stabil matkjelde, påpeikar Garfors.

DET ER også andre ringverknader lokalt. Selskapet brukar lokale transportørar, leverandørar og varer.

– Det breier om seg. Mange av dei vi sel til, kjøper nokre kilo fisk for å selje den vidare på lokale marknader eller langs vegen, forte han.

Kundane er alt frå lokale kremmarar som sel fisken vidare både i Nkhotakota og i nabobyar, til hotell og restaurantar og større kjøparar frå hovudstaden.

– Det er mykje bistand eg ikkje har tru på. Men denne typen fungerer verkeleg, der det er verdiskaping og økonomisk gevinst for dei involverte, som skapar ringverknader i distriktet, seier Garfors.